حسن فراهانى

285

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

دوشنبه 23 مرداد 1300 / 15 اوت 1921 / 10 ذى الحجه 1339 * شرايط اعزام صاحب‌منصبان سوئدى به ايران امروز در وزارت جنگ سوئد جلسه‌اى در خصوص اعزام تعدادى صاحب‌منصب به ايران تشكيل شد . چون دولت ايران صاحب‌منصبان زيادى مىخواست و چنين امكانى براى سوئدىها وجود نداشت ، خواستند با نصف تعداد درخواستى دولت ايران موافقت نمايند كه با اصرار سفير ايران در استكهلم اين تعداد به دو سوم افزايش يافت . سوئدىها كه خواستار استخدام 1 صاحب‌منصبان به عنوان ژاندارم بودند ، چهار شرط را براى اعزام صاحب‌منصبان به ايران اعلام كردند : اولا كنترات هرصاحب‌منصب در زمينه كنترات سابق باشد و ثانيا سى درصد به حقوق قبلى آنان افزوده شود ، ثالثا صاحب‌منصبان سوئدى تحت نظارت مستقيم وزير داخله باشند و زيردست و طرف احتياج اتباع ديگر كشورها در ايران نباشند و رابعا دولت ايران يك ماه قبل از پرداخت هرقسط معادل يك‌چهارم بودجه را نزد صاحب‌منصب كل به امانت بگذارد . 2 * اسارت شوكت الدوله در راه تربت‌جام شوكت الدوله 3 كه از سوى پسيان به حكومت تربت‌جام 4 منصوب شده بود با بيست نفر ژاندارم محافظ از مشهد عازم تربت‌جام شد ولى در بين راه پس از هجوم افراد بربرى و كشته شدن يك ژاندارم به اسارت شجاع الملك درآمد . 5 * اصلاحات داخلى در كميته انقلاب ايران امروز از طرف كميته انقلاب ايران اعلاميه‌اى منتشر گرديد كه خبر از اصلاحات داخلى در مديريت جنبش جنگل مىداد . اين كميته دوائر مملكتى را به پنج قسمت تقسيم كرده و به هر يك از اعضاى كميته يك مقام را واگذار كرده بود . از نكات جالب توجه اين اعلاميه اين بود كه نام احسان اللّه خان حذف شده و به جاى آن نام سرخوش درج گرديده بود . 6

--> ( 1 ) . روابط محدود دولت ايران با سوئد در سوم نوامبر 1875 در زمان ناصر الدين شاه قاجار عهدنامه دوستى و بازرگانى بين ايران و سوئد به وسيله فرخ خان امين الملك فرستادهء ايران به فرانسه و سفير سوئد در فرانسه در اين كشور به امضا رسيد . 29 سال بعد از امضاى اين عهدنامه يعنى در سال 1886 مناسبات سياسى ايران با « كشورهاى اسكانديناوى برقرار گرديد و سفير ايران در دربار روسيه در كشورهاى مزبور وزيرمختار اكرديته شدند . داورى منصفانه پادشاه سوئد دربارهء اختلافاتى كه بين دولت ايتاليا و ايران به وجود آمده بود ، يكى از دلايل استخدام افسران سوئدى براى ژاندارمرى و نظميه در دوران قاجار بود . در سال 1911 حدود 60 كارشناس نظامى و انتظامى سوئدى وارد ايران شدند . چون روابط ايران و سوئد روزبه‌روز گسترده‌تر مىشد دولت ايران 7 بهمن 1298 ش ، نخستين سفارت ايران در سوئد گشايش يافت و دولت فرانسه نيز در ايران چند سال حافظ منافع سوئد در ايران بود تا اينكه پس از برقرارى روابط موقت بين سوئد و ايران سفارت سوئد در سال 1929 در تهران گشايش يافت . ( سوئدىها در ايران ، ص 7 - 11 ) . ( 2 ) . تلگراف سفارت ايران در استكهلم به وزارت خارجه ، 25 / 5 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 43 ، پ 40 ، ص 33 . ( 3 ) . شوكت الدوله يكى از رؤساى طايفه تيمورى و حاكم سرخس بود كه به دستور پسيان بازداشت و به مشهد منتقل شده و حتى اسب‌ها و اموالش نيز مصادره شده بود . ولى پس از اين ماجرا او به دستور كلنل به حكومت تربت‌جام منصوب شد . برخى معتقد بودند كه هدف پسيان از اين اقدام آشتىجويانه ، جلب حمايت بيشتر طايفه تيمورى بوده است . ( گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 108 و 106 ) . ( 4 ) . تربت‌جام از شرق محدود است به رودخانه هريرود كه مرز ايران و افغانستان را تشكيل مىدهد و از غرب به بخش طيبات و فريمان ، از شمال به بخش جنت‌آباد و فريمان ، از جنوب به مرز ايران و افغانستان و يوسف‌آباد طيبات محدود مىشود . طوايفى كه در اين حدود سكنى دارند عبارتند از : طايفه كودانى ، كريم دادى ، طاهرى ، قورى ، مخته‌باز ، باطورى ، سنكچولى ، تركمن ، بربرى ، مريدار ، خليلى ، على خوجه ، قلعه‌گاهى ، ميش مست ، محمد درويش ، بريز ، قرائى ، سيستانى ، بلوچ ، زورى ، كرد ، يعقوب خانى ، عرب ، شيخى . ( 5 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 108 . ( 6 ) . كتاب گيلان ، ج 2 ، ص 228 .